افسردگی فصلی یک نوع اختلال خلقی بوده و هرساله در زمان مشخصی بروز میکند. نوع نادری از افسردگی فصلی با نام افسردگی فصلی تابستان نیز وجود دارد که در اواخر فصل بهار شروع شده و با شروع فصل پاییز خاتمه مییابد. ولی به طور کلی افسردگی فصلی با شروع فصل پاییز شروع شده و تا انتهای زمستان فرد را درگیر میکند. این نوع افسردگی در بهار و یا با شروع تابستان و با بلند شدن روزها از بین میرود.
افسردگی فصلی به علت تغییرات در نور محیطی، میزان هورمونها و ساعت بیداری-خواب در بدن ایجاد میشود. در این مقاله، به بررسی علل، علائم و درمان افسردگی فصلی پرداخته خواهد شد. همچنین، روشهای پیشگیری از این اختلال و مدیریت آن نیز مورد بحث قرار خواهند گرفت.
آیا افسردگی فصلی تنها در فصل پاییز و زمستان رخ میدهد؟
خیر، افسردگی فصلی (Seasonal Affective Disorder یا SAD) به عنوان یک نوع افسردگی موسوم به افسردگی فصلی، به طور عمده در فصلهای پاییز و زمستان رخ میدهد. اما باید توجه داشت که این اختلال همچنین میتواند در فصلهای بهار و تابستان نیز ظاهر شود، اگرچه بسیار کمتر رخ میدهد و به عنوان افسردگی فصلی تابستانی شناخته میشود.
افسردگی فصلی به طور کلی با کاهش نور خورشید در فصلهای سرد سال در مناطقی با آب و هوای معتدل یا سرد، ارتباط دارد. کاهش نور خورشید میتواند تأثیر قابل توجهی بر ساعت بیداری و خوابیدن، تولید مواد شیمیایی مغزی (مانند سروتونین) و سازوکارهای دیگر در بدن داشته باشد که ممکن است به ایجاد علائم مرتبط با افسردگی فصلی منجر شود.
بیشتر بخوانید: درمان افسردگی
علل افسردگی فصلی چیست؟
در حالی که علت اصلی افسردگی فصلی ناشناخته میباشد، برخی محققان بر این باورند که هورمونهای مشخصی که از مغز ترشح میشوند باعث این حالات روانى میشوند. برخی از محققان هم بر این باورند که همزمان با کاهش تابش آفتاب و کوتاه شدن روزها مغز \”سروتونین\” کمتری تولید میکند.
لازم به ذكر است \”سروتونین\” یک ماده شیمیایی بوده که خلق و خو در مغز را متعادل میسازد. در صورتی که سلولهای اعصاب در مغز عملکرد درستی نداشته باشند در نتیجه افسردگی، علائم خستگی و افزایش وزن مشاهده میشود.
اختلال عاطفی فصلی معمولاً در دوره جوانی خود را نشان میدهد و معمولاً این بیماری در خانمها شایعتر است. برخی افراد مبتلا به این اختلال علائم ملایمتری دارند. این در حالی است که علائم این اختلال در برخی افراد به قدری شدید است که در زندگی روزمره فرد و روابط عاطفی و شغلی وی تأثیر میگذارد و اختلال ایجاد میکند.
به دلیل ارتباط اختلال افسردگی فصلی با کوتاه شدن روزها در طول زمستان، این اختلال در کشورهایی که در طول سال روزهای طولانی دارند کمتر رایج است.
بیشتر بخوانید: افسردگی عمده
علائم افسردگی فصلی چیست؟
افراد مبتلا به افسردگی فصلی علائم هشدار دهنده افسردگی را دارند که در زیر به برخی از آنها اشاره می کنیم:
- انرژی کم تر
- عدم توانایی در تمرکز کردن
- احساس خستگی مفرط
- افزایش اشتهای کاذب
- افزایش میل به تنهایی
- افزایش میزان خواب
- افزایش وزن
- کاهش اشتها
- خواب کم تر
- کاهش وزن
بیشتر بخوانید: افسردگی ارثی
تشخیص افسردگی فصلی چگونه انجام می شود؟
در صورتی که احساس افسردگی فصلی داشته و علائم مذکور را در خود مشاهده می کنید برای تشخیص بیماری به یک روانپزشک مراجعه نماييد.درمانگر شما بهترین گزینه درمانی را بر اساس شرایط شما انتخاب می كند. در اینجا چند معیار و روش تشخیص این اختلال را بررسی خواهیم کرد:
◀️ ارزیابی علائم
پزشک یا روانپزشک ابتدا با بررسی علائمی که فرد گزارش میدهد، شروع به تشخیص میکند. علائم شایع افسردگی فصلی شامل احساس ناخوشی عمومی، انرژی کم، خستگی، افزایش وزن، کاهش اشتها، مشکلات خواب، بیاشتهایی جنسی، کاهش تمرکز و عدم توانایی در انجام فعالیتهای روزمره است.
◀️ تاریخچه علائم
پزشک ممکن است سوابق علائم را از فرد دریافت کند. این شامل مدت زمان و شدت علائم، الگوی تکرار، وقوع در فصلهای خاص سال و تأثیر آن بر زندگی روزمره فرد میشود.
◀️ مصاحبه بالینی
پزشک ممکن است مصاحبه بالینی با فرد را انجام دهد تا اطلاعات بیشتری درباره وضعیت روانی و روانشناختی افراد به دست آورد. این ممکن است شامل سوابق خانوادگی، وضعیت اجتماعی و شغلی، رویدادها یا عوامل استرس زا، و سوالاتی درباره علائم و تأثیر آنها بر زندگی روزمره باشد.
◀️ حذف اختلالات دیگر
برای تشخیص افسردگی فصلی، مهم است اختلالات دیگری که ممکن است علائم مشابهی داشته باشند، مانند افسردگی مزمن، اختلال افسردگی عادتآور، یا بیماریهای فیزیکی با علائم این اختلال، حذف شوند.
نتیجهگیری
افسردگی فصلی یک نوع اختلال است که عمدتاً در فصلهای پاییز و زمستان رخ میدهد، اما ممکن است در فصلهای بهار و تابستان نیز به صورت کمتری ظاهر شود. این اختلال به طور عمده به کاهش نور خورشید و تأثیر آن بر ساعت بیداری و خوابیدن، تولید سروتونین و سایر سوابق شیمیایی در بدن برمیگردد.
به منظور پیشگیری از افسردگی فصلی، مهم است به نکاتی مانند مراقبت از سلامت روانی، حفظ سطح نور خورشید مطلوب، فعالیتهای بدنی منظم، مراقبت از ساعت خواب و استفاده از روشهای مدیریت استرس توجه کرد.
