نکات مهم درباره اختلال دو قطبی که هرگز نشنیده اید

امروزه با پژوهش های فراوانی که در زمینه روانپزشکی صورت گرفته است، حالت های روانی فراوانی در اختلال دوقطبی تشخیص داده شده است تا تشخیص و درمان این بیماری را آسان تر کنند. در گذشته اختلال دو قطبی با اسكیزوفرنی یا افسردگی اشتباه گرفته می شد. با فهم عمیق تر علائم بیماری های مختلف روانی می توان به تشخیص دقیق تر بیماری ها کمک کرد. یکی از مهم ترین ابزارها برای درمان بیماری دوقطبی گفت و گو با روانپزشک و صحبت کردن راجع به تغییرات خلق و خوی، رفتارها و عادات زندگی است. همان طور که معاینه فیزیکی سلامت کلی بیمار را مشخص می کند، روانپزشک هم برای تشخیص بیماری روانی باید تمامی علائم بیماری را از زبان بیمار بشنود.

فرد مبتلا به  اختلال دوقطبی دچار نوساناتی در رفتار می باشد، بدین صورت که دارای خلق افسرده، شیدا و در مواقعی هر دو این خلقیات را دارد. این اختلال ممکن است هفته ها یا ماهها به طول بیانجامد. بیمار در اثر این اختلال خلقی افسرده توام با بی قراری دارد در عین حال نیز در برخی مواقع شادمانی بیش از حد در حین فعالیت زیاد از خود نشان می دهد.

اختلال-دوقطبی

محتوا

اختلال دوقطبی چیست؟

اختلال دوقطبی، یک نوع بیماری روانپزشكى است که باعث تغییر حالات روانى شدید می شود. این تغییر شدید بر سطح انرژی فرد، توانایی تمرکز و تفکر و … تاثیر می گذارد. افرادی که به اختلال دوقطبی مبتلا هستند در فواصل زمانی متفاوت، دو فاز کاملاً مختلف را تجربه می کنند؛ فاز مانیک که در این بیماری به شیدایی معروف است و فاز افسردگی. این حالات روانى با تغییرات معمول در حالات روانى افراد کاملاً متفاوت است.

در صورتی که این بیماری درمان نگردد معمولاً به مرور زمان وخیم تر می شود. با این حال ترتیب دادن یک برنامه درمانی اصولی شامل روان درمانی و دارودرمانی و تغییرات مثبتی در سبک زندگی می تواند تاثیر بسیار مثبتی داشته باشد و این بیماران می توانند به زندگی عادی خود ادامه دهند.

سن شیوع اختلالات دوقطبی

طبق آمار به دست آمده از هر 100 نفر یک،٤ نفر دچار اختلال دو قطبی می شوند . این بیماری معمولا از سن نوجوانی شروع می شود و در سنین بالای 40 سال بعيد است براى اولين بار بروز كند! همچنین میزان شیوع آن در مردان و زنان به یک میزان می باشد. این بیماری در هر سنی می تواند رخ دهد ولی معمولاً در سن حدود 25 سالگی خود را نشان می دهد. در موارد نادری در کودکان و نوجوانان هم این اختلال دیده می شود. بیماری دوقطبی هر دو جنس زن و مرد را به طور یکسان درگیر می کند. طی مطالعاتی که صورت گرفته است حدوداً 83 درصد از موارد گزارش شده به بیماری دوقطبی شدید و حاد مبتلا هستند.

انواع اختلال دوقطبی

1. اختلال دوقطبی نوع یک
فرد در طی مدت زمان مشخصی یکی از خلقيات افسردگی یا شیدایی را تجربه می کند. در صورتی که اقدامی در جهت درمان این اختلال صورت نگیرد معمولا بین 3 تا 6 ماه به طول می انجامد. و در صورتی که خلق افسردگی باشد 6 الی 12 ماه زمان می برد.
2. اختلال دوقطبی نوع دو
در این نوع از اختلال دو قطبی افسردگی بیشتر از شیدایی می باشد که به نام شیدائی خفیف نیز نامیده می شود.
3. اختلال دو قطبی با تناوب سریع
فرد در طی یک سال دارای چهار بار نوسان روانی می باشد . در این نوع از اختلال فرد ممکن است دچار یکی از انواع اختلال دوقطبی نوع یک یا دو شود.

 

 

علل اختلال دوقطبی

طبق بررسی های انجام شده دلیل واحد و قطعی برای این بیماری شناخته نشده است ولی فرضیه هایی وجود دارد که علل آن را به شرح ذیل بیان می کند:
1. خصوصیات ژنتیکی
2. وجود مشکل فیزیکی در قسمتی از مغز که کنترل رفتارها را برعهده دارد که در برخی موارد با دارو درمانی بهبودی حاصل می شود.
3. استرس
4. بیماری
5. مصرف مواد مخدر

علائم اختلال دو قطبی

  • خلق بسیار شاد
  • داشتن انرژی زیاد
  • ولخرج بودن
  • شرکت در فعالیتهای هیجان انگیز و خطرناک
  • اعتماد به نفس بالا
  • پرحرفی
  • نیاز کم به خواب
  • افزايش فعاليت هايى مثل اعمال مذهبى به صورت افراطى
  • افزايش ميل جنسى

در صورتی که در حالت خمودگى و افسردگى باشد علائمی به شرح ذیل دارد :

  • افسردگی
  • احساس نا امیدی
  • احساس غم و اندوه
  • عدم تصمیم گیری درست
  • اختلال در حافظه
  • فکر خودکشی
    ممکن است فرد به حالت عادی برگردد و همه این علائم چند ساعت یا چند ماه طول بکشد.

ممکن است بیماری دوقطبی علائم مشترکی با دیگر بیماری های روانی داشته باشد. گاهی اختلالات خلقی نشانه بیماری های دیگر روانپزشكى می باشد مانند:

  • مصرف مواد مخدر
  • اختلال شخصیت مرزی
  • اختلالات رفتاری
  • اختلال رشدی
  • اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز
  • برخی اختلالات اضطرابی مانند استرس پس از سانحه

تشخیص اختلال دوقطبی

برای تشخیص این اختلال باید به بهترین متخصص اعصاب و روان مراجعه کرد. پزشک با توجه به سوالاتی كه از فرد درباره علائم می پرسد بیماری را تشخیص می دهد. روانپزشک برای تشخیص این بیماری روانپزشكى با توجه به نکات مهمی از علائم بیماری، شدت، طول مدت و تناوب علائم بیماری را می سنجد. اختلالات خلقی روزانه لزوماً به معنای اختلال دوقطبی نمی باشد. برای تشخیص اختلال دوقطبی سوالاتی در زمینه سابقه بیماری روانپزشكى، اختلالات خلقی یا اختلال دوقطبی در خانواده فرد پرسیده می شود. زیرا گاهی اختلال دوقطبی مربوط به مسائل ژنتیکی است.
همچنین سوالاتی در زمینه توانایی بیان کردن علائم بیماری، روابط شخصی فرد، حافظه فرد و … پرسیده می شود.

اگر علائم شيدايى به مدت یک هفته در فرد باشد اختلال دوقطبی از نوع اول تشخیص داده می شود. در این حالت اگر فرد دارای سه علائم مانند پرحرفی، نیاز کم به خواب، رفتارهای غیرمسئولانه باشد نیاز به بستری هم ممکن است وجود داشته باشد. در اختلال دوقطبی نوع دو، علائم کمتر می باشد. در برخی موارد پزشک برای اطمینان از اینکه علائم موجود مربوط به این اختلال می باشد آزمایش خون و ادرار را چك می کند.

درمان اختلال دوقطبی

درمان-اختلال-دو-قطبی

اختلال دو قطبی، شرایط طولانی مدتی است و هدف از درمان، کنترل علائم می باشد. درمان اولیه اختلال دو قطبی، شامل مصرف دارو و روان درمانی می باشد. درمان بسته به نیاز بیمار می تواند شامل موارد زیر باشد:

دارو درمانی

مصرف دارو به منظور متعادل شدن وضعیت خلق و خوی بیمار می باشد. تنوع دارو در درمان این بیماری زیاد می باشد. گاهی پزشک چند نوع دارو را برای بهبودی بیمار در نظر مي گيرد تا بهترين درمان براى فرد مبتلا صورت گيرد.

از تعدادی از داروها در درمان اختلال دو قطبی استفاده می شود. نوع و دوز دارو با توجه به علائم بیماری تجویز خواهد شد. از جمله داروها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • – داروهای تثبیت کننده خلق و خو: به کنترل وضعیت شیدایی و دو قطبی بیمار کمک می کنند.
  •  داروهای ضد روان پریشی: اگر علی رغم درمان، علائم افسردگی و یا دو قطبی بودن ادامه پیدا کند، مصرف داروهای ضد روان پریشی نیز در نظر گرفته خواهد شد. این داروها می توانند به تنهایی و یا همراه با داروهای تثبیت کننده خلق و خو مصرف شوند.
  • داروهای ضد افسردگی: این داروها به کنترل افسردگی کمک می کنند. از آن جایی که ممکن است این داروها باعث تشدید مانیک شوند، بهتر است همراه با داروهای تثبیت کننده خلق و خو و یا داروهای ضد روان پریشی مصرف شوند.
  • داروهای ضد اضطراب: این قبیل داروها به کنترل اضطراب و بهبود خواب کمک می کنند و تنها برای مدت کوتاهی مصرف می شوند.

ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد تا اثرات دارویی مشخص شود. در کل، تنها یک دارو در طول دوره درمان تغییر می کند و پزشک تشخیص می دهد که کدام دارو به تسکین علائم کمک می کند.

عوارض جانبی دارو

بسیاری از عوارض جانبی داروها بعد از تعیین بهترین نوع و دوز دارو برطرف می شوند و بدن با آن ها سازگاری پیدا می کند. توصیه می شود حتما با پزشک در خصوص عوارض جانبی مصرف داروها مشورت کنید.

هیچ گونه تغییر و یا قطع در مصرف داروها نباید صورت گیرد. اگر مصرف دارویی قطع شود، ممکن است شاهد تشدید و یا بازگشت علائم باشیم. حتی ممکن است فرد افسرده شود و حملات دو قطبی شدت بگیرد. در خصوص هر گونه تغییر در نحوه مصرف داروها حتما با متخصص اعصاب و روان مشورت کنید.

مصرف دارو و بارداری

بسیاری از داروهای درمان اختلال دو قطبی با نقایص تولد همراه هستند و می توانند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شوند. برخی از این داروها نباید به هیچ عنوان در دوران بارداری مصرف شوند. هم چنین، داروهای پیشگیری از بارداری نیز در زمان مصرف داروهای درمان اختلال دو قطبی، اثر کمتری را به همراه خواهند داشت.

روان درمانى يا مشاوره

یکی دیگر از روش های درمان این بیماری، مشاوره است. رواندرمانى به تقویت روحیه شما در مبارزه با خلقیات این اختلال کمک می کند همچنین مشاوره به خانواده فرد بیمار باعث تسریع بهبودی روند درمان می باشد . در برخی موارد مصرف دارو به همراه روان درمانى تجویز می شود.

روان درمانی، بخشی از درمان اختلال دو قطبی است که می تواند به صورت فردی، خانوادگی و یا گروهی انجام شود.

  • ریتم درمانی فردی و اجتماعی: این روش درمانی با هدف ثابت شدن ریتم های شبانه روزی مانند خواب، راه رفتن و زمان وعده های غذایی انجام می شود. داشتن یک برنامه روتین می تواند به کنترل خلق و خو کمک کند. افراد مبتلا به اختلال دو قطبی، می توانند از مزایای برنامه روتین برای خواب، رژیم غذایی و ورزش بهره مند شوند.
  •  درمان شناختی رفتاری: هدف از این درمان، شناسایی عقاید و رفتارهای ناسالم و منفی و جایگزین کردن رفتارهای مثبت و سالم می باشد. این روش به افراد کمک می کند تا محرک های بروز اختلال دو قطبی را شناسایی کنند. افراد هم چنین استراتژی های مقابله با استرس را نیز فرا خواهند گرفت.
  •  درمان خانواده محور: حمایت و ارتباط اعضای خانواده کمک می کند تا افراد مبتلا به اختلال دو قطبی، روند درمان را ادامه دهند.

درمان ادامه دار

یاز به درمان همیشگی با مصرف دارو دارد، حتی زمانی که بهبودی در علائم احساس می شود. افرادی که درمان را ادامه نمی دهند، بیشتر در معرض تشدید علائم و افسردگی خواهند بود.

بستری شدن در بیمارستان

اگر فرد رفتارهای خطرناکی داشته باشد، ممکن است نیاز به بستری شدن پیدا کند تا علائم و خلق و خو، در یک محیط آرام و ایمن ثابت نگه داشته شوند.

نتیجه گیری

اختلال دوقطبی یکی از بیماری های روانپزشكى است که با تشخیص زودرس علائم بیماری می توان به درمان بهتر آن کمک شایانی کرد از این رو مراجعه به موقع به بهترین روانپزشک و تشخیص و درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

 

منابع : https://www.nami.org/learn-more/mental-health-conditions/bipolar-disorder و https://www.webmd.com/bipolar-disorder/guide/bipolar-disorder-diagnosis#1

دکتر سعید انصاری

دارای گواهینامه تخصصی اعصاب و روان با نمره ممتاز، مسئول آموزش دانشجویان پزشکی در بخش روانپزشکی، مسول مرکز درمان سومصرف مواد (MMT) بیمارستان، برگزاری کارگاههای آموزشی با موضوع اعتیاد در دانشگاه علوم پزشکی، دوره تخصصی زوج درمانی زیر نظر دکتر سامرند سلیمی، دارای گواهینامه هیپنوتیزم تراپی از انجمن هیپنوتیزم ایران، دارای گواهینامه تخصصی نوروفیدبک، همکاری با رادیو سلامت، دوره تخصصی سکس تراپی، انجام مطالعات مختلف و نوشتن مقالات متعدد در زمینه روانپزشکی، عضو انجمن علمی روانپزشکان ایران، برگزاری کارگاه های مختلف خانواده درمانی، زوج درمانی، فرزندپروری و مشاوره پیش از ازدواج و …

پاسخ

تماس سریع