اختلال شخصیت پارانوئید زمانی تشخیص داده می شود که اختلاف رفتارهای فرد، فراتر از حد تغییرات مشاهده شده در اکثر مردم باشد و یا صفات شخصیتی غیر قابل انعطاف و ناسازگارانه داشته باشد. این امر سبب ایجاد اختلال عملکرد و درماندگی در شخص میشوند. شخصیت، یک واژه ی عام است که براى توصیف الگوهای بارز رفتاری فرد در پاسخ به تجارب درون ذهنی يا بیرونی فرد به کار می رود. این الگوها قابل پیش بینی و پایدارند.
بیماران مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید، اغلب به طور مشخصی شکاک و بی اعتماد به دیگران هستند. این افراد اغلب پرخاشگر، تحریک پذیر، بیش از اندازه حساس، حسود و یا عصبانی هستند و از قبول مسئولیت رفتارهای خود، شانه خالی کرده و اغلب مسئولیت را به گردن دیگران می اندازند. این افراد، ممکن است افرادی متعصب، دائما در جستجوی نشانه های مغبون و در زندگی همسرانی با حسادت بیمارگونه یا افرادی بدعنق و دعوایی باشند. در ادامه مقاله با ما همراه باشید تا درباره این اختلال اطلاعات جامعی بدست آورید.
اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟
اختلال شخصیت پارانوئید، مجموعه ای است از شرایطی که با طرز فکر غیر عادی و غیر طبیعی همراه است. افراد مبتلا به این اختلال، از بدگمانی، بی اعتمادی و شک به دیگران رنج می برند، حتی زمانی که دلیلی برای مشکوک بودن وجود ندارد. این اختلال در اوایل بزرگسالی ظاهر می شود و در مردان بیشتر از خانم ها شایع می باشد. برای تشخیص و درمان این بیماری باید به بهترین روانپزشک مراجعه کرد.
اختلال شخصیت پارانویید یا شکاک اساسا “شخصیت” واژه ای کلى است که برای توصیف الگوهای بارز رفتاری فرد در پاسخ به تجارب درون ذهنی یا بیرونی فرد به کار می رود و این الگوها قابل پیش بینی و پایدارند. به عبارتی براساس این ویژگی ها تا حدى می توان رفتار فرد را در مواجهه با بسیارى شرایط تا حدى پیش بینى کرد. اختلال شخصیت زمانی تشخیص داده میشود که اختلاف رفتارهای فرد فراتر از حد تغییرات مشاهده شده در اکثر مردم باشد و یا به شکلی باشد که موجب ناراحتی برای فرد یا اطرافیان نماید.
بیشتر بخوانید: مشاوره آنلاین روانشناسی
برای دریافت مشاوره از دکتر سعید انصاری فرم زیر را پر کنید:
شیوع اختلال شخصیت بدبین چقدر است؟
امروزه بسیاری از افراد در کشورمان به نوعی ازاختلال شخصیت پارانوئید یا پارانویا رنج می برند. شاید اخبار و حوادث روزنامه ها را مطالعه کرده باشید و هر روزه شاهد یک جنایت و یا حادثه به دلیل باورهاى نادرست یک فرد باشید. پارانویا به معنای اضطراب و احساس ترس شدید و افکار آزار و اذیت ، تهدید و توطئه از سوی دیگران می باشد. این علامت در بسیاری از اختلالات روانی خود را نشان می دهد.
زمانی که افکار و باورهای غلط آنقدر شدت می یابند که هیچ چیز حتی شواهد عینی نمی توانند این افکار و باورها را تغییر دهند، پارانویا تبدیل به نوعی از هذيانات می شود. زمانی که فرد تنها به پارانویا مبتلاست ولی علائم دیگری مانند توهمات دیدن و شنیدن وجود ندارد، اختلالاتى مثل افسردگى و اختلال هذيانى و شخصيتى و … مطرح است.
در موارد خفیف این بیماری افراد می توانند یک زندگی تقریباً معمولی داشته باشند ولی احتمالاً برخی فعالیت های آنها محدود شده و تا حدودی گوشه گیر می شوند.
- میزان شیوع این اختلال ٠/٥٪ تا٢/٥٪ در جمعیت عادی است. بايد بدانيم میزان شیوع این اختلال در میان اقلیت ها، مهاجران و ناشنوایان بیشتر است .
- میزان بروز این اختلال در بستگان بیماران مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی (شيزوفرنى) و اختلالات هذیانی افزایش نشان می دهد .
- این اختلال در مردان شایع تر از زنان است .
علت بروز اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟
علت اصلی بروز اختلال شخصیت پارانوئید، مشخص نیست. اما ترکیبی از عوامل بیولوژیکی و روانی می تواند دخیل باشد. واقعیت این است که، این اختلال در افرادی که خویشاوندان نزدیک آن ها مبتلا به اسکیزوفرنی هستند، شیوع بیشتری دارد. پارانویا می تواند ناشی از بیماری های روانی مختلفی باشد. گاهی افکار و احساسات پارانوئیدی ناشی از وقایع و روابط در زندگی شخصی فرد می باشد. به این ترتیب فرد گوشه گیر تر می شود و برای رهایی از این افکار نمی تواند از دیگران کمک بگیرد.
آسیب های روانی دوران کودکی نیز می تواند در بروز این اختلال در بزرگسالی دخیل باشد.
- وجود یک عامل ژنتیکی به اثبات رسیده است .
- غالبا مشکلات غیراختصاصی و زودرس خانوادگی وجود دارند .
بیشتر بخوانید: درمان اضطراب
علائم و نشانه های اختلال شخصیت پارانوئید
یکی از علائم ظاهری افراد پارانوئید عدم اطمینان و شک و بدبینی قوی به افراد است به طوری که احساس ترس و عصبانیت شدید دارند و گویی به آنها خیانت شده است. این افراد نمی توانند آرامش داشته باشند و فرد مورد نظر را ببخشند. مدام در این فکر هستند که از آنها سوء استفاده می شود.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید معتقدند که دیگران قصد آسیب زدن به آن ها را دارند. این قبیل افکار می تواند مشکلات و تداخلاتی را در ارتباطات آن ها ایجاد کند. افراد مبتلا به این اختلال:
- نسبت به تعهد، وفاداری و اعتماد دیگران شک دارند و معقدند که آن ها را فریب می دهند.
- تمایلی به در میان گذاشتن راز خود با دیگران ندارند، چرا که می ترسند از این اطلاعات بر علیه خودشان استفاده شود.
- به شدت حساس هستند و روحیه انتقاد پذیری پایینی دارند.
- حملاتی را که به شخصیت آن ها می شود به خوبی درک می کنند.
- شک و بدگمانی های تکراری دارند، با این که دلیلی برای شک وجود ندارد.
- در روابط خود سرد هستند و فاصله را با دیگران رعایت می کنند.
- نمی توانند خود را در بروز مشکلی دخیل بدانند و معمولا بر این باورند که حق با آن هاست.
- به سختی آرام می شوند.
بیشتر بخوانید: درمان استرس
ویژگی های افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید
بیماران مبتلا به این اختلال شخصیت اغلب به طور مشخص شکاک و بی اعتماد هستند.این افراد اغلب پرخاشگر، تحریک پذیر، بیش از اندازه حساس، حسود میباشند و از قبول مسوولیت رفتارهای خود شانه خالی کرده و اغلب مسوولیت را به گردن دیگران می اندازند.معمولا افرادی بد عنق و دعوایی هستند. شیوع این اختلال کم نیست! یعنی از هر ۱۰۰ نفر تقریبا ۱-۲ نفر مبتلا میباشند. حتما می پرسند بیشتر زنان مبتلا می شوند یا زنان؟! پاسخ مردان است. تشخیص این اختلال بسیار پیچیده و دشوار است چراکه علایم آن با بسیاری از اختلالات روانپزشکی تشابه دارد، اما شاخص ترین علامت آن “گرایش عمیق و ناخواسته به این است که رفتار دیگران را تحقیرآمیز یا تهدیدآمیز تلقی میکنند.
شیوع این اختلال کم نیست! یعنی از هر ۱۰۰ نفر تقریبا ۱-۲ نفر مبتلا میباشند. حتما میپرسند بیشتر زنان مبتلا میشوند یا زنان؟! پاسخ مردان است. تشخیص این اختلال بسیار پیچیده و دشوار است چراکه علایم آن با بسیاری از اختلالات روانپزشکی تشابه دارد اما شاخص ترین علامت آن “گرایش عمیق و ناخواسته به این است که رفتار دیگران را تحقیرآمیز یا تهدیدآمیز تلقی میکنند.
اختلال شخصیت پارانوئید چگونه تشخیص داده می شود؟
ویژگی بسیار مهم این بیماران، گرایش عمیق و ناخواسته به این است که رفتار دیگران را تحقیر آمیز یا تهدید آمیز تلقی می کنند، این گرایش از اوان بزرگسالی شکل می گیرد. بیماران اغلب تصور مى كنند مورد بهره کشی یا آزار دیگران واقع مى شوند. آنان اغلب به وفاداری و قابلیت اعتماد خانواده، دوستان یا همکاران خود شک و تردید داشته و توجیه کافی برای آن ندارند.
این بیماران تمایلی به اعتماد کردن ندارند، رفتار آنها رسمی بوده و ممکن است تنش عضلانی قابل توجهی داشته باشند و نتوانند آرامش خود را حفظ نمايند، اساسا محیط اطراف را زیر نظر گرفته و بررسی می کنند، اغلب خشک و جدی هستند. گرچه استدلال های آنان ممکن است گاه دروغین باشد اما گفتار آنها هدفمند است و شکل منطقی دارد. آنها از فرافکنی استفاده کرده و ممکن است پیش داوری و تعصب به طور کامل در آنها مشاهده شود.
برخی از آنان اغلب در روابط زناشویی و جنسی حسادت مرضی داشته و وفاداری شریک جنسی خود را زیرسوال می برند. معمولا احساسات خود را مخفی کرده و از مکانیسم دفاعی فرافکنی استفاده می كنند. اگر علائم فیزیکی در فرد مشاهده شود، پزشک به بررسی سوابق پزشکی و روانی بیمار می پردازد و ممکن است نیاز به انجام معاینات فیزیکی نیز باشد.
گرچه تست آزمایشگاهی برای تشخیص اختلال شخصیت پارانوئید وجود ندارد، اما پزشک از تست های تشخیصی مختلفی برای تعیین بیماری فیزیکی موثر در بروز علائم استفاده خواهد کرد. اگر هیچ گونه علامت فیزیکی مشاهده نشود، بیمار به روانپزشک ارجاع داده خواهد شد.
درمان اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟
برای درمان پارانوئید از روش های دارودرمانی و شناخت – رفتار درمانی کمک گرفته می شود. کلیدی ترین روش برای درمان پارانویا ساخت یک رابطه سرشار از اطمینان و مشارکتی به منظور کاهش تاثیر افکار آسیب رسان و تقویت مهارت های اجتماعی می باشد. درمان بیماران پارانوئید با توجه به خصومت شدید، حساسیت و جبهه گیری فرد بسیار سخت می باشد.
در اغلب مواقع روند بهبود بیماری بسیار آهسته رخ می دهد. با در نظر گرفتن روند کند درمان این را به خاطر بسپارید که این بیماری خطرات جبران ناپذیری دارد و حتماً باید برای درمان به موقع اقدام مناسب گردد. از جمله روش های درمانی اختلال پارانوئید یا پارانویا می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
دارودرمانی
گاها، دارو براى درمان اضطراب و سرآسيمگى مورد استفاده قرار مى گيرد و در اكثر موارد داروهای ضد اضطراب، همچون دیازپام (Valium) یا کلونازپام (Klonopin) كافى هستند، گاهی برای درمان سرآسیمگی و افکار شبه هذیانی نیاز به استفاده ی کوتاه مدت از مقادیر کم داروهای ضد روانپریشی مثل اولانزاپین(Zyprexa) یا هالوپریدول (Haldol) می شود. در بعضی بیماران داروی ضد روانپریشی پیموزاید (orap) با موفقیت برای کاهش افکار پارانوئید، استفاده شده است .
اساسا، سير بيماريى بسيار متنوع است. در برخی بیماران اختلال شخصیت تا پایان عمر دوام می آورد. در حالی که در سایرین پیش درآمد اسکیزوفرنی است. به طور کلی بیماران مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید مشکلاتی در کارکردن و زندگی با دیگران دارند و مسائل شغلی و زناشویی شایع هستند.
روان درمانی
در حقيقت روان درمانی، درمان انتخابی است و توسط درمانگرانى كه در حوزه اختلالات شخصيت آموزش لازم را ديده اند، انجام مي شود.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید، نمی توانند درمان خودسرانه ای داشته باشند، چرا که این افراد مشکل را از سمت خود نمی دانند. زمانی که صحبت از درمان می شود، روان درمانی که یک نوع مشاوره است، یکی از گزینه ها خواهد بود.
هدف از درمان، افزایش و بهبود مهارت ها و هم چنین تعاملات، برقراری ارتباط و سطح اعتماد به نفس می باشد. از آن جایی که اعتماد مهم ترین اصل است، درمان می تواند با چالش هایی همراه باشد و این گونه است که بسیاری از افراد، از ادامه دادن روند درمان منصرف می شوند.
مصرف دارو، راه درمان اختلال پارانوئید نیست، اما با این حال، داروهایی مانند داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب از سوی پزشک برای بیمار تجویز خواهد شد، به خصوص اگر علائم شدید باشد و یا بیمار از علائمی مانند افسردگی و یا اضطراب رنج ببرد.
عوارض مرتبط با اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟
مشکلات رفتاری و فکری مرتبط با اختلال پارانوئید می تواند بر کیفیت روابط فرد با دیگران و هم چنین عملکردهای اجتماعی و موقعیت های کاری تاثیر بگذارد. در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به این اختلال، پیگیر افراد و شرکت هایی می شوند که فکر می کنند به آن ها آسیب می زنند.
اختلال شخصیت پارانوئید، اختلال مزمنی است بدین معنا که می تواند در تمام طول زندگی همراه فرد باشد. گرچه، برخی افراد مبتلا به این اختلال، عملکردهای خوبی را دارند و می توانند کار خوب و یا ازدواج موفق داشته باشند، اما در برخی دیگر چنین چیزی را شاهد نخواهیم بود. چرا که افراد مبتلا به اختلال پارانوئید، نسبت به درمان از خود مقاومت نشان می دهند و نتایج خوبی حاصل نخواهد شد.
نتیجهگیری
همانطور که گفته شد، اختلال شخصیت پارانوئید (Paranoid Personality Disorder) یکی از اختلالات شخصیتی است که به طور کلی به مشکلات رفتاری و ذهنی مرتبط با افرادی که از ترس و بیاعتمادی شدید در قبال دیگران رنج میبرند، اشاره دارد. افراد مبتلا به این اختلال شخصیتی معمولاً تمایل دارند که به طور مداوم و بیدلیل باورها و تصورات نادرست و پرخیال درباره نیتها و اعمال دیگران را پیدا کنند.
تشخیص و درمان اختلال شخصیت پارانوئید نیاز به ارزیابی توسط یک متخصص حرفهای در حوزه روانشناسی یا روانپزشکی دارد.
سلام وقت بخیر بنده شکاکی زیادی دارم و اینک ب روانشناس خوب مراجعه کردم گفت باید بری پیش روان پزشک دیگ کارت از روانشناس گذشته …میشه ی روان پزشک خوب معرفی کنید …سپاس
با سلام جهت مشاوره با دکتر سعید انصاری روانپزشک و رواندرمانگر تماس حاصل فرمایید
شماره تماس: 02122016693 – 02122012336 – 02122019364 – 02191016333
سلام ببخشید باید چیکار کنیم که طرف قبول کنه که بیماره و باید درمان بشه چون فرد بشدت پرخاشگری هسته و قبول نمیکنه که افکارش غلطن و روز به روز وضعیت روانش بدتر میشه اگر میشه جواب بدید چون وضعیت خیلی بدی داره
سلام شما باید به یک روانشناس مراجعه کنید تا بتونه ایشون رو توجیح کنه اگر از یک غریبه شرایط رو بشنوه ممکنه قبول کنه